18.06.13 – Ukas språktrekk: Reduplisering

Reduplisering, eller gjentakelse, er et trekk som utnyttes for ulike formål i verdens språk. Ved å gjenta en stavelse eller et ord kan en lage  flertall av ord, indikere at en handling gjentas,  eller forsterke eller svekke et innhold. Det finnes noen få tilfeller av reduplisering i norsk.

 

 

 

 

  • Ord som «nam-nam» og «fin-fin» uttrykker  forsterkning.
  • I «ja-ja» finner en også en gjentakelse, men her er vel heller betydningen av «ja» svekket.
  • Uttrykk som «vel-vel, nå-nå, så-så, bare-bare» må kanskje ses på som helheter med en betydning som ikke direkte er knyttet til redupliseringen. Det samme gjelder «norsk-norsk» i uttrykk som «norsk-norsk ordbok».
Advertisements

About olafhusby

Språkviter, bestefar, forfatter, forlegger, blogger, reisende

Posted on 18/06/2013, in OH, Språktrekk. Bookmark the permalink. 1 kommentar.

  1. Eit språk som har skikkeleg reduplikasjon er paama, som vert snakka i Vanuatu. Der kan reduplikasjon brukast til å uttrykkje habitualitet, detransitivering og meir. Eit døme er verbet for å finne, som ureduplisert er hotiini, reduplisert er det hotihotiini, med eit prefiks som har kopiert dei to fyrste stavingane frå rota. Og dette har altså ein grammatisk funksjon på line med det som vi i andre språk kunne ha uttrykt med ei bøyingsending.

    Også i våre meir heimlege trakter, og i germansk språkhistorie, finn vi reduplikasjon. Verbet for «å kalle» på gotisk var haitan (det same som vårt «å heite»). Preteritum vart danna med eit prefiks som var laga av (delar av) rotstavinga: haihait.

    Reduplikasjon som i desse døma vert gjerne analysert nettopp som eit «tomt» prefiks, t.d. ei tom staving eller to, som treng noko materiale, og dette materialet vert då kopiert frå rota. Dermed kan eit språk ha massevis av verb der kvart verb har si eiga bøying, men likevel kan ein seie at dei vert bøygde på den same måten: ved hjelpt av, som her, eit prefiks som inneheld ein delvis eller full kopi av ein annan del av ordet.

    Reduplikasjon, altså skikkelege saker som i paama og gotisk, finst over heile verda. Her er eit kart over ein del språk som har eller ikkje har reduplikasjon: http://wals.info/feature/27A?s=20&z2=3000&z3=2999&z1=2998&tg_format=map&v1=cd00&v2=cf6f&v3=cfff

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut / Endre )

Twitter picture

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut / Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer med bruk av din Google+ konto. Logg ut / Endre )

Kobler til %s

%d bloggers like this: